រដ្ឋាភិបាលមានលក្ខណៈខុសៗគ្នា យោលទៅតាមចំនួនប្រជាពលរដ្ឋ ភូមិសាស្ត្រទឹកដី វប្បធម៌ ទំនៀមទំលាប់ ប្រពៃណីនិងចំណេះដឹងក្នុងសង្គម ។ តែការបែងចែកដ៏ពិតប្រាកដនោះមានតែពីរ យ៉ាងទេគឺ ១) រដ្ឋាភិបាលដឹកនាំដោយប្រធានាធិបតេយ្យ ក្នងរបបសាធាណរដ្ឋ និង ២) រដ្ឋាភិបាលដឹកនាំដោយព្រះមហាក្សត្រ របបរាជានិយម ។ ក្នុងចំណោមរដ្ឋាភិបាលទាំងពីរប្រភេទនេះ ខ្លះមានទម្រង់ជារដ្ឋាភិបាលប្រជាធិបតេយ្យ តែខ្លះទៀតមានទម្រង់ជារដ្ឋាផិបាលផ្តាច់ការនិយម ។
Showing posts with label សង្គមសិក្សា. Show all posts
Showing posts with label សង្គមសិក្សា. Show all posts
Friday, 24 August 2012
Friday, 17 August 2012
ជីវប្រវត្តិពិស្តាររបស់លោកជំទាវកិត្តិព្រឹទ្ធបណ្ឌិត ប៊ុន រ៉ានី ហ៊ុន សែន
ជីវប្រវត្តិពិស្តារ
-លោកជំទាវកិត្តិព្រឹទ្ធបណ្ឌិត ប៊ុនរ៉ានីហ៊ុនសែន កើតនៅថ្ងៃទី១៥ ខែ ធ្នូ ឆ្នាំ១៩៥៤
- ទីកន្លែងកំណើត ស្រុកក្រូចឆ្មា ខេត្តកំពង់ចាម
- សាសនា ៖ ព្រះពុទ្ធ
- សញ្ជាតិ ៖ កម្ពុជា
- ទីកន្លែងកំណើត ស្រុកក្រូចឆ្មា ខេត្តកំពង់ចាម
- សាសនា ៖ ព្រះពុទ្ធ
- សញ្ជាតិ ៖ កម្ពុជា
- ម្តាយឈ្មោះ ៖ ប៊ុន សៀងលី
ជីវប្រវត្តិសម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន
សម្តេច នាយ
ករដ្ឋមន្ត្រីហ៊ុនសែនកើតនៅថ្ងៃទី៥ខែសីហាឆ្នាំ១៩៥២(ក្នុង ប្រវត្តិរូបផ្លូវការថ្ងៃទី៤ខែមេសាឆ្នាំ១៩៥១)នៅឃុំព្រាមកោះស្នា ស្រុក ស្ទឹងត្រង់ ខេត្ត កំពង់ចាមប្រទេសកម្ពុជា។ក្រោយពីសម្តេចបានបញ្ចប់បឋមសិក្សានៅឯស្រុកកំណើតនៅឆ្នាំ១៩៦៥សម្តេចបានមករស់នៅរាជធានី
នៅឆ្នាំ១៩៧០ប្រទេសកម្ពុជាបានធ្លាក់ចូល ក្នុងភ្លើងសង្គ្រាម។ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងការអំពាវនាវពី សម្តេចនរោត្តមសីហនុឲ្យប្រជាជនកម្ពុជាចូលរួមក្នុងចលនាប្រឆាំងនឹង ពួកចក្រពត្តិនិយមក្នុងអាយុ១៨ឆ្នាំសម្តេចហ៊ុន សែនបានចូលរួមក្នុងចលនាតស៊ូនេះ។
ជីវប្រវត្តិរបស់សម្ដេចអគ្គមហាពញាចក្រី ហេង សំរិន
នាម-គោត្តនាម ហេង សំរិន
គោរម្យងារ សម្ដេចអគ្គមហាពញាចក្រី
ថ្ងៃខែឆ្នាំកំណើត ២៥ ឧសភា ១៩៣៤
ទីកន្លែងកំណើត ខេត្តព្រៃវែង
ភរិយា លោកជំទាវ សៅ ទី
ឋានៈ ប្រធានរដ្ឋសភា
ពីឆ្នាំ ២០០៦ ដល់ បច្ចុប្បន្ន
(អតីត ប្រមុខរដ្ឋ (ប្រធានក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋ)
ពីឆ្នាំ ២៧ មិថុនា ១៩៨១ ដល់ ០៦ មេសា ១៩៩២)
ជីវប្រវត្តិរបស់សម្ដេចអគ្គមហាធម្មពោធិសាល ជា ស៊ីម
នាម-គោត្តនាម ជា ស៊ីម
គោរម្យងារ សម្ដេចអគ្គមហាធម្មពោធិសាល
ថ្ងៃខែឆ្នាំកំណើត ១៥ វិច្ឆិកា ១៩៣២
ទីកន្លែងកំណើត ស្រុករមាសហែក, ខេត្តស្វាយរៀង
ភរិយា លោកជំទាវ ញ៉ែម សឿន
ឋានៈ ប្រធានព្រឹទ្ធសភា
ពីឆ្នាំ ១៩៩៩ ដល់ បច្ចុប្បន្ន
(អតីត ប្រធានរដ្ឋសភា
ពីឆ្នាំ ១៩៨១ ដល់ ១៩៩៨)
ជីវប្រវត្តិវិរបុរសជាតិសឹង្ហបុរី លី ក្វាន់យូ
សេចក្តីផ្តើម ៖ លោកអ្នកប្រហែលជាធ្លាប់លឺយ៉ាងហោចណាស់ម្ដង នូវឈ្មោះរបស់លី ក្វាន់យូ (ដែលយ៉ាងហោចណាស់ក៏ប្រហែលជាមានសរសេរនៅក្នុងសៀវភៅសិក្សារបស់ក្រសួង អប់រំដែរ) និងច្បាប់ហាមប្រាមការទំពៀរស្ករកៅស៊ូនៅសិង្ហបុរីដែលលោក លី ក្វាន់យូបានបង្កើត។ លោកជានាយករដ្ឋមន្ត្រីទី១របស់ កូននាគនៅអាស៊ី សិង្ហបុរី។ បើយើងប្រៀបធៀបសិង្ហបុរីមុននិងក្រោយការកាន់អំនាចរបស់លី ក្វាន់យូ យើងពិតជាមិនស្ញើចសរសើរមិនបាន ចំពោះនយោបាយដឹកនាំរបស់លោក ដែលបានប្រែមុខមាត់សិង្ហបុរី ជាប្រទេសរីកចំរើនជាងគេមួយនៅអាស៊ី ទោះជាប្រទេសនេះមានផ្ទៃដីដ៏តូច និងគ្មានធនធានធម្មជាតិសោះ ដែលសូម្បីតែទឹកសំរាប់ផឹក ក៏ត្រូវទិញពីប្រទេសជិតខាងដែរ។ លោកលីក្វាន់យូ ពិតជាបីតាសិង្ហបុរី
ជីវប្រវត្តិសង្ខេបរបស់ មហាបុរសបដិវត្តន៏វប្បធម៌ ម៉ៅ សេទុង
ប្រវត្ដិរបស់មហាមិត្តម៉ៅ(ម៉ៅសេទុង)(១៨៩៣-១៩៧៦)កឺជារឿងមួយ ប្រៀបនឹងរឿងព្រេងនៅក្នុងការតស៊ូវណ្ណះ ប្រឆាំងតទល់នឹងការជឹះជាន់ពីពួកវណ្ណះនាយទុន គហិបតី ។ ម៉ៅបានកើតនៅក្នុងភូមិសាវសាញ(ខេត្ដហ៊ូណង)។
នៅឆ្នាំ១៩១៨ ម៉ៅបានបញ្ចប់ការសិក្សានៅសាលាគរុកោសល្យក្នុងទីក្រុងឆាន់សា ហើយបានធ្វើដំណើរទៅទីក្រុងប៉េកាំង។ នៅក្នុងរដ្ឋធានីខាងជើងនៃប្រទេសចិនកំពុងតែជ្រួលច្របល់នឹងសភាពការណ៍នយោបាយហើយម៉ៅក៏បានចូលរួមយ៉ាងសកម្ម។
លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសេរីនិយម
ការសរសេរក្នុងប្លក់នេះក្នុងគោលបំណង ដើម្បីចែករំលែកនូវចំណេះដឹង ដល់ប្រិយមិត្តអ្នកអាននិង ផ្សព្វផ្សាយលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ (The democracy) និងរបបគ្រប់គ្រងសាធារណរដ្ឋ(The republic) ដែលកើតមានតាំងពី ៣០០ឆ្នាំមុនគ្រឹស្តសករាជមកម្ល៉េះឲជ្រួតជ្រាបក្នុងសង្គម ខ្មែរ។អស់រយៈ ពេល ជាច្រើនសតវត្សរ៍កន្លងមកហើយ ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរតែងតែទទួលរងនូវការជិះជាន់ការរំលោភបំពាន គ្រប់បែបយ៉ាងពីសំណាក់អាជ្ញាធររដ្ឋអំណាច។អ្នកកាន់អំណាចភាគច្រើនតែងតែលើកជើង ក្រខ្វក់ របស់ខ្លួនជាន់ឈ្លីលើសិទ្ធិសេរីភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរដោយឥតអៀនខ្មាស។ដោយប្រជាពលរដ្ឋ ខ្មែរយើងពុំទាន់យល់ច្បាស់អំពីគោលការណ៍ នៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យក៏ចេះតែលុតក្រាបឧិនលំទោន នូវចំពោះមុខអំពើឃោរឃៅ របស់ជនកំរោលទាំងអស់នោះ ធ្វើឲប្រជាពលរដ្ឋមានការខ្លបខ្លាច អំណាចអ្នកដឹកនាំ ។
Wednesday, 15 August 2012
វិចារណកថា ស្ត្រី និងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ
ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាប្រកាន់យកលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យអស់រយៈជាង១0ឆ្នាំមកហើយ ។ ប្រជាពលរដ្ឋទូទៅទទួលផលប្រយោជន៍ធំធេងណាស់ពីលទ្ធិនេះ តើចំពោះស្ត្រីពួកគេទទួលបានផលប្រយោជន៍ដោយឡែកអ្វីខ្លះ?
ដើមកំណើតនៃបក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជា
ប្រភពដើមនៃបក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជា គឺកើតចេញពីបក្សកុម្មុយនិស្តឥណ្ឌូចិន
មុននឹងបង្កើតជាគណបក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជា ចលនាកុម្មុយនិស្តខ្មែរ គឺជាផ្នែកមួយ នៃគណបក្សកុម្មុយ និស្ត ឥណ្ឌូ ចិនរបស់ ហូជីមិញ។ នៅឆ្នាំ១៩៥១ ទើបចលនាកុម្មុយនិស្តខ្មែរបានបែកចេញពីគណបក្សកុម្មុយនិស្តឥណ្ឌូចិន ដោយបង្កើតជា គណបក្សខ្លួនឯង មានឈ្មោះថា គណបក្សប្រជាជនបដិវត្តន៍កម្ពុជា។
លិទ្ធិកុម្មុយនិស្ដ
លិទ្ធិកុម្មុយនិស្ដគឺជាចលនាសង្គមនយោបាយមួយ (Sociopolitical) ដែលបដិសន្ធិឡើងនៅក្នុងភាពមានឋានៈស្មើគ្នា (Classless) និង
ភាពជាពលរដ្ឋនៃសង្គមដែលមានរចនាសម្ព័ន្ធ(Stateless Society Structured) ហើយនៅក្នុងគោលការណ៍ទាំងនេះលិទ្ធិកុម្មុយនិស្ដគឺជាសង្គមដែលប្រើប្រាស់សិទ្ធិសមូហភាព ដែលមានន័យថា ផលិតផលនៃសង្គម គឺជាផលិតផលសមូហភាព ។ គោលការណ៍សេរីដែលគេទទួលយកបានសម្រាប់អនុវត្តន៍នូវគោលនយោបាយកម្មុនិស្ដហើយនឹង
ចលនាផ្លាស់ប្តូរក្នុងសង្គម
នៅ
សម័យទំនើបមួយក្នុងការប្រើប្រាស់ ពាក្យលិទ្ធិកុម្មុយនីស្តគឺត្រូវបានប្រើជារឿយៗ ដើម្បីគោលការណ៍នៃការប្រកាសដោយខ្លួនឯង របស់អ្នកសង្គមនិមយនៃរដ្ឋាភិបាលសម្រាប់ការបញ្ចូល គណៈបក្សមួយនៃរដ្ឋ (One-Party States) ដែលវាគឺជាច្បាប់តែមួយគត់ នៃប្រព័ន្ធនយោបាយគណៈបក្ស ដែលមានការសហការបីគម្រោងសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងសំខាន់ (Centrally Planned Economies) និងជាមួយរដ្ឋមួយដោយផ្ទាល់នៃ
ការពិពណ៌នាទូទៅអំពីលិទិ្ធកុម្មុយនិស្ត
ទ្រឹស្ដីរបស់អ្នកកម្មុយនិស្ដដែលទូទៅរដ្ឋជាច្រើន ប្រើវិធីនេះតែមួយគត់ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាការរស់នៅក្នុងភាពមូលធននិយមគឺប្រើសម្រាប់ វណ្ណៈកម្មករ (Working Class) ដែលវាសំដៅទៅលើការជ្រើសរើសគឺដូចជា «វណ្ណៈថោកទាប» ដែលប្រមូលផ្ដុំគ្នាតែងតាំងនូវផលិតករម្នាក់ដែលសំខាន់នៃទ្រព្យសម្បតិ្តនៅក្នុងសង្គម ។ ហើយនិងអ្នកដែលជារឿយៗបានកេងប្រវ័ញ្ច និងលើចំណុចអ្វីមួយដែលមានសារៈសំខាន់ដោយពួកវណ្ណៈមូលធន (Capitalist Class) ដើម្បីផ្ដួលរំលំនូវប្រព័ន្ធពួកអ្នកមូលធននិយមក្នុងការគ្រប់គ្រងនៅ ក្នុងសង្គមបដិវត្តន៍ (Social revolution) ។ ការបដិវត្តន៍នេះ ស្ថិតនៅក្នុងទ្រឹស្ដីនៃបុគ្គលមួយចំនួនហើយនិងក្រុមខ្លះដែលចូលរួមគ្រប់គ្រងអ្នកបដិវត្តន៍កុម្មុយនិស្ដ
លិទ្ធិម៉ាក្សនិយម (Marxism)
ដូចជាពួកអ្នកសង្គមនិយមផ្សេងទៀតគឺលោក ម៉ាក្ស(Marx) និងលោកអេនជែល(Engels)បានស្វែងរកទីបញ្ចប់របស់លិទ្ធិមូលធននិយម និងប្រព័ន្ធទាំងអស់ដែលពួកគេបានដឹងឲ្យក្លាយជាទំនួលខុសត្រូវសម្រាប់ការកេងប្រវញ្ច័លើពួកកម្មករទាំងអស់ ។ ដោយហេតុនេះមុនហើយ ពួកអ្នកសង្គមនិយមជាញឹកញាប់បានត្រូវយល់ព្រមជួយក្នុងល័ក្ខខ័ណ្ឌយូរអង្វែងលើកំណែរទម្រង់សង្គម (Social reform)។ លោកម៉ាក្ស (Marx)និង
បណ្តាកម្រងអត្ថបទសំខាន់ៗពាក់ព័ន្ធនឹងសភាពការណ៏កុម្មុយនិស្តសកលលោក
ក.ក.ន៖ ទិនានុប្បវត្តិក្រហមនៃមជ្ឈមណ្ឌលព័ត៌មាន សកល នៅសបា្តហ៏នេះ បានប្រមូលចងក្រងនូវបណ្តាអត្ថបទសំខាន់ៗមួយចំនួនពាក់ព័ន្ធទៅនឹងសក្មភាពនៃលិទ្ធិនិថចលនានយបាយក្នុងសង្គម កុម្មុយនិស្ត ដើម្បីយកមកចុះផ្សាយជូនមិត្តអ្នកអានជ្រាបជាព័ត៌មាន ដូចខាងក្រោមនេះ ៖
ភូមិសាស្រ្តនយោបាយ សហភាពសូវៀត
សហភាពសូវៀត (Soviet Union) មានឈ្មោះជាផ្លូវការថា សហភាពសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសូវៀត (ជាភាសាអង់គ្លេស៖ The Union of Soviet Socialist Republics, ជាភាសារុស្ស៊ី៖ Сою́з Сове́тских Социалисти́ческих Респу́блик) ។
ការបង្កើតរបបសមូហភាពមុនសង្គ្រាមលោកលើកទី១ ប្រទេសភាគច្រើននៅទ្វីបអឺរ៉ុប រួមទាំងប្រទេសរូស៊ីផងដែរ សុទ្ធតែជាប្រទេសកាន់
Sunday, 12 August 2012
Saturday, 11 August 2012
សម្តេច ជួន ណាត មហាបុរសខ្មែរ
ថៃ្ង១៤កើត ខែភទ្របទ ត្រូវនឹងថៃ្ងទី២៥ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៦៩ វេលាម៉ោង២០ និង២០នាទី សម្តេចព្រះសង្ឃរាជជួន ណាត បានសោយព្រះទិវង្គត ក្នុងគម្រប់ព្រះជន្ម៨៦ព្រះវស្សា នៅលើព្រះទែនសយនាដោយស្ងប់ស្ងៀម នាល្វែងធំនៅក្នុងរាជដំណាក់ព្រះអង្គនាវត្តឧណ្ណាលោម ។
Subscribe to:
Posts (Atom)